Các bạn trẻ thân mến,

Một buổi rất sớm nọ, tôi đi dâng lễ. Đến cầu vượt Sóng thần, bỗng nhiên, tôi thấy có những bịch nylon rớt xuống đường, từ chiếc xe máy đi trước tôi. Tôi định báo cho họ biết họ rơi đồ. Nhưng nhìn kỹ lại, tôi thấy đó là những bịch rác thừa thãi, bẩn thỉu. Tôi bỗng hiểu ra ngay: đây là một việc làm rớt CỐ TÌNH. Đường phố được những người phu quét đường bỏ công sức dọn sạch lại được đáp đền cách đó bởi chính anh chị em của mình. Buồn nhỉ bạn. Rồi có những cuối năm, nhà nhà cố lau chùi mọi lư đồng cho thật đẹp đón các bậc tiền bối. Và ngày đầu năm thật tuyệt vời. Thế nhưng, sau vài ba chén tạc chén thù, những tiếng la mắng xé không gian, làm nát tan những giọt sáng của chiếc lư đồng. Buồn thật bạn nhỉ. Những giọt đắng đó khẳng định sự thật này: chỉ khi tâm hồn được làm mới lại thì mọi sự nên mới.

Bạn sẽ chất vấn tôi: đúng thế không? Không ngập ngừng tôi đáp: ngàn vạn lần đúng. Nhưng không phải do tôi thông minh đâu bạn. Có Đấng không hề quanh co đã nói cho ta: Hãy bố thí mọi thứ trong lòng, rồi mọi sự sẽ nên sạch; đừng chỉ cố lau sạch cái bên ngoài. Hãy tẩy sạch cái bên trong. Hàng ngàn con bò bê béo tốt không làm Thiên Chúa chiếu nhận, nhưng chính là tấm lòng thống hối, khiêm cung. Ngài chỉ cần tấm lòng thao thức kiếm tìm Ngài. Ban đổi mới con người và địa cầu bằng cách cho ta một trái tim mới, trái tim biết yêu thương. Khi có trái tim được làm mới đó thì cung tên, vũ khí sẽ trở thành cuốc thành cày; không có trái tim đó, một cái que nhỏ cũng trở thành một con dao. Khi có trái tim đó, beo sẽ chung sống với chiên dê. Còn khi có trái tim hung dữ, người người trở thành lang sói với nhau.

Nếu vậy, bạn mến, hãy ngước mắt lên. Đừng nhìn xuống dưới. Ngài ở mãi trên bầu trời nhân sinh. Đức Phanxicô quả quyết: “Ngài là Chúa, là mặt trời ló dạng từ trên cao và không bao giờ lặn, là Đấng trường tồn trong khi mọi thứ qua đi, […] Thiên Chúa thực sự đang đến, Người hiện diện và đang làm việc, hướng dẫn lịch sử của chúng ta về phía chính Người, hướng tới mọi điều tốt lành. […] Ngài như muốn nói: “Thầy sẽ không bỏ các con một mình khi giông tố ập đến cuộc đời. Thầy luôn ở bên các con. Thầy đến để mang lại bầu trời tươi sáng”. (Sứ điệp gởi ngày giới trẻ thế giới, Chúa nhật 21/11, 2021).

Ngài không bằng lòng một mình ngài chiếu sáng nhân sinh đâu. Ngài cho bạn sẻ chia sứ mệnh ấy. “Anh chị em là ánh sáng cho trần gian.” Bạn mến, đã đến lúc phải nhìn ra luồng sáng giữa toàn bộ đêm đen. Đúng vậy. Đêm đen covid không dập tắt nổi những luồng sáng của rất nhiều bạn trẻ thiện nguyện sẻ chia nỗi nhọc nhằn, cô đơn, mệt mỏi, bệnh tật của nhiều nạn nhân. Vẫn còn đó những chết chóc dưới mắt bạn, nhưng là cái chết được chăm sóc, được yêu thương. Và dịch bệnh phải vái chào ca tụng: “đức ái không bao giờ qua đi. Đức ái đổi mới mặt địa cầu.”

Để vững vàng trong nghĩ suy này, bạn không ngại để Đức Phanxicô chất vấn bạn cũng như đã từng chất vấn tôi để nhất tâm làm mới lại cõi lòng chứ? Ngài nói: “Hãy nâng tầm mắt của các bạn từ đất lên trời, không phải để chạy trốn thực tại mà là để chống lại cám dỗ bị giam cầm trong nỗi sợ hãi của chúng ta, vì luôn có nguy cơ rằng nỗi sợ hãi sẽ thống trị chúng ta. Đừng đóng cửa thu mình vào bản thân và vào những lời phàn nàn của chúng ta […] Trái lại, hãy đi ngược dòng đời. Bơi ngược dòng đời ở đây là chống lại xu thế ích kỷ, chống lại tư duy khép kín và cứng nhắc của chúng ta, vốn thường tìm kiếm các nhóm cùng chí hướng để tồn tại. Bơi ngược dòng đời là để trở nên giống Chúa Giêsu hơn. Vì Ngài dạy chúng ta chỉ nên đối phó với điều ác bằng sức mạnh nhẹ nhàng và khiêm hạ của điều thiện. Không đi tắt, không gian dối, không quanh co. Thế giới của chúng ta, bị bao vây bởi quá nhiều tệ nạn, không cần thêm bất kỳ thỏa hiệp mơ hồ nào nữa, không cần những con người tiến lùi như thủy triều – trở cờ đón gió xoay theo chiều nào có lợi cho họ – hoặc xoay sang phải hoặc trái, tùy thuộc vào những gì thuận tiện nhất; chúng ta không cần những người lưng chừng “ngồi trên hàng rào”.” (Sứ điệp gởi ngày giới trẻ thế giới, Chúa nhật 21/11, 2021).

       Bạn hỡi, hãy luôn tâm niệm: ta cần làm mới lại cõi lòng nhờ Tình yêu không hề tàn tạ, nhờ Thánh Thần hằng sống, nhờ Chúa Cha hằng xót thương ta.

Lm. Văn Am, Sdb.

Nguồn: sdb.vn (17.07.2023)

Hai thuật ngữ Kinh thánh “đền bù tội lỗi” và “làm lành cùng Chúa” đã bị quên lãng, nhưng lại nhấn mạnh hai khía cạnh bổ sung cho nhau rất thực này của hy tế Thập giá nhằm giúp cho chúng ta giao hòa với Thiên Chúa.

Một số đoạn Cựu Ước khiến người đọc hiện đại bối rối vì chúng ta sống trong một nền văn hóa rất khác với nền văn hóa của những con người trong Kinh thánh. Do đó, ngôn ngữ được sử dụng để mô tả các loại hy tế khác nhau được dân Do thái thực hiện trong Đền thờ đã trở nên xa lạ với hầu hết chúng ta. Chẳng hạn, ngày nay liệu người bình thường có thể phân biệt giữa hy tế đền tội và hy tế giao hòa không? Tuy nhiên, đây không phải là câu hỏi dành cho các học giả uyên bác bởi vì những hy tế của Giao ước cũ đều tiên báo hy tế Thập giá, theo mức độ của chúng. Thập giá thực sự là một hy tế đền tội và giao hòa. Như vậy, nắm bắt sự khác biệt giữa hai hạn từ này không phải là việc thừa thãi.

Chúa Giêsu, lễ phẩm đền tội và giao hòa

Chính xác, có một đoạn văn trong Tân Ước kết hợp hai thuật ngữ này lại với nhau. Đó là một câu trong thư thứ nhất của Thánh Gioan: “Nếu ai phạm tội, thì chúng ta có một Đấng Bào Chữa trước mặt Chúa Cha: đó là Chúa Giêsu Kitô, Đấng Công Chính. Chính Chúa Giêsu Kitô là của lễ đền tội của chúng ta, không những tội lỗi chúng ta mà thôi, nhưng còn tội lỗi cả thế gian nữa” (1 Ga 2, 1-2). Tuy nhiên, thuật ngữ “giao hòa, làm lành, làm nguôi cơ giận” (propitiation) được dịch là hilasmos trong tiếng Hy Lạp có nghĩa là “làm cho trở nên dễ chịu”. Bằng cách sử dụng từ này trong bức thư của mình, Thánh Gioan chỉ ra rằng mục đích hy tế của Chúa Giêsu là làm Thiên Chúa nguôi giận và làm cho Ngài chiếu cố đến chúng ta, gia ân cho chúng ta. Tuy nhiên, hilasmos cũng đề cập đến ý nghĩa là “đền tội” (expiation) có nghĩa là đền bù tội lỗi. Sự đền tội đề cập nhiều hơn đến hành động tẩy xóa tội lỗi. Từ Hy Lạp trong bản văn vì thế có hai nghĩa: làm cho Thiên Chúa nguôi giận mà chiếu cố đến mình và tẩy xóa tội lỗi. Sự khác biệt này chỉ dạy điều gì?

Thực ra, sắc thái này liên quan đến hai khía cạnh của hy tế Thập giá. Sắc thái đầu tiên liên quan đến việc sửa chữa tội lỗi bằng cách đền bù tội lỗi; khía cạnh thứ hai của Thập giá tương ứng với hành động làm cho con người trở nên đẹp lòng Thiên Chúa. Dĩ nhiên, hai chiều kích này có liên hệ với nhau: con người bước vào tình bạn với Chúa Cha nhờ được rửa sạch tội lỗi. Tuy nhiên, nếu có hai thuật ngữ như thế để làm rõ nét hy tế của Chúa Giêsu, thì việc xem xét hai mức độ sâu xa của sự cứu độ của Thập giá không phải là vô ích.

Sửa chữa lỗi lầm của chúng ta để nối lại tình bạn

Chúng ta hãy tóm tắt: qua việc đền bù tội lỗi, Chúa Giêsu sửa chữa và bù đắp cho tội lỗi của con người bằng cách đặt để tình yêu thương vào nơi không có tình yêu thương, giống như cách ta sửa chữa một việc ăn cắp bằng cách trả lại tiền cho người mà ta đã lấy cắp hoặc cải chính lời nói sau khi đã loan đi một lời nói không đúng sự thật về người ấy. Hình ảnh đầu tiên có thể giúp chúng ta hiểu lý lẽ ẩn sau hành động đền bù tội lỗi: con người đã cướp đi tình yêu của Thiên Chúa dành cho mình bằng cách quy hướng tình yêu đó vào chính mình (do quá yêu bản thân mình, gây phương hại cho Đấng Tạo Hóa và anh chị em của mình). Chúa Giêsu sửa chữa bằng cách dâng lên Cha Ngài danh dự và tình yêu thương mà Ngài có quyền được hưởng, và Ngài thực hiện điều đó bằng cách yêu mến Chúa Cha đến mức hy sinh tột cùng trên đồi Golgotha. Đây là khía cạnh “đau đớn” và phải trả giá của hy tế: thực hiện điều tốt lành thay cho điều ác đã gây ra.

Về phần mình, việc giao hòa (làm lành, làm nguôi cơn giận), tạo nên khía cạnh tích cực hơn của việc đền bù tội lỗi: một khi tội lỗi đã được sửa chữa, Thiên Chúa lại nhìn tôi bằng con mắt chiếu cố, nghĩa là bằng con mắt của người cha vốn luôn là của Ngài. Đó là khía cạnh “nhận được” (hành động đạt được) của hy tế: con người một lần nữa lại nhận được tình bạn của Thiên Chúa. Con người là kẻ nhận lãnh ân huệ, nghĩa là một người có đủ quyền hạn, với tư cách là con cái, ở trước sự hiện diện của Chúa Cha. Tuy nhiên, chúng ta hãy lưu ý đừng làm cho hai thuật ngữ trở nên đối lập cứng nhắc: nhưng cần hiểu, việc đền bù tội lỗi bao gồm một chiều kích nguyện giúp cầu thay. Trong hy tế đền tội của Chúa Giêsu, Ngài can thiệp với Cha Ngài để Cha chiếu cố mà ưu ái đến chúng ta.

Ý nghĩa của thập giá

Do đó, sự đền tội và sự làm lành giống như hai mặt của cùng một đồng tiền. Sự đền tội nhấn mạnh nhiều hơn đến khía cạnh hy tế phải trả giá đắt. Sự làm lành đòi hỏi nỗ lực và vất vả. Không phải Chúa muốn trả thù, mà bởi vì việc sửa chữa thiệt hại không bao giờ được thực hiện chỉ bằng một cái búng tay: không khác gì trong lãnh vực tôn giáo và luân lý cũng như trong cuộc sống hàng ngày, sự khác biệt là cái giá phải trả trong lãnh vực tôn giáo và luân lý quan trọng hơn rất nhiều, không thể kể xiết. Còn sự làm lành nhấn mạnh nhiều hơn đến mục đích của hy tế: tái lập chúng ta trong tình bạn với Thiên Chúa. Do đó, mặc dù đã có từ lâu đời, nhưng hai thuật ngữ này vẫn giữ được sự thích đáng của chúng nhằm làm sáng tỏ ý nghĩa của Thập giá và… ý nghĩa của những thập giá mà chúng ta vác khi bước theo Chúa Giêsu.

Phêrô Phạm Văn Trung
Chuyển ngữ từ: fr.aleteia.org (08.07.2023)